Çocukta ağız ve diş bakımı denince aslında sağlıklı bir gebeliğin ilk günlerine gidilmeli. Özellikle ilk gebelikte anne adayının sağlık problemlerini çözmüş ve anneliğe ruhen de hazırlanmış olması çok önemli. Biz burada işin organik yani bedensel kısmını ele alacağız.

Anne adayı kendi ağız ve diş sağlığına öncelikle özen göstermeli. Varsa çürük dişlerin tedavisi, daha önceden çekim yapılmışsa boş kalan yerlerin doldurulması gebelik öncesi tamamlanmalıdır. Çünkü zaten gebelikte varolan hazımsızlık problemlerine bir de çiğnemenin azalması nedeniyle özellikle kalsiyum ve fosfor gibi diş yapısında rol oynayan minerallerin az emilmesi durumu da eklenebilir. Ayrıca sağlıksız bir ağızdan birtakım organizmalar kan yoluyla fetuse geçebilir. Bu nedenlerle ağız bakımı gebelik öncesinde olduğu kadar gebelik döneminde de etkin bir şekilde yapılmalıdır.

Gebelik döneminde anne adayı hem kendi diş sağlığı,hem de doğacak bebeğinin sağlıklı dişlere kavuşması için bol kalsiyum içeren gıdalarla beslenmeli,doktoru gerekli görürse kalsiyum preparatları almalı.

Bebek hayatının ilk aylarında anne sütü alarak en zengin kalsiyum ve fosfor kaynağından beslenir. Bu da diş ve kemik yapımı için önemli ve gerekli bir faktördür.

İlk dişler ne zaman çıkmaya başlar? Genel olarak ön kesici dişler ve azı dişleri 5-6 ay civarında çıkmaya başlar. Bunu diğer dişler izler ve 3.5 yaşa kadar ağızda 20 tane diş çıkmış olur. Bazen fiziksel ya da organik nedenlere bağlı olarak bu zamanlar dışında erken ya da geç iş çıkarma gözlenebilir. Bu durumlar beslenme problemleri, genetik faktörler, fiziksel travma gibi örneklendirilebilir. Eğer 12-18 aya kadar hiç diş çıkmamışsa bir diş hekimiyle görüşmekte fayda vardır. Çünkü özellikle ilk çıkan ön kesiciler ve azı dişler ağzın şeklini oluşturmada  kılavuz görevi görürler. Tabii konuşmadaki ve çiğnemedeki görevlerini de unutmamak lazım.

Bebeğin ilk dişleri çıktıktan sonra bakımı da başlamalı. Bu nasıl olmalı? Bebek beslendikten sonra (özellikle gece mama alan bebeklerde) bir miktar su içirilmeli ve dişler ıslak bir gazlı bezle temizlenmeli. Çocuk tükürebilmeyi öğrendiğinde macunla birlikte diş fırçalanmaya başlanmalı. Bir de çiğnemeye başlayan çocuğa gece yatmadan önce dişlerini fırçaladıktan sonra flor tabletleri verilerek çiğnemesi sağlanmalıdır.

Bunun dışında 3-6 ayda bir problem olmasa da diş hekimi ziyaretleri yapılarak hem çocuğun diş hekimiyle tanışması sağlanmalı, hem de bir sorun varsa geç kalınmadan çözülmelidir. Diş hekimi koltuğuna oturma konusunda uyum sağlamış çocuklara 6 ayda bir fissür örtücü flor uygulaması yapılmalıdır. Bu uygulama dişleri çürük oluşumuna karşı daha dirençli kılar.

Çürümüş dişler varsa toplumun genelinde hakim olan ‘’Nasıl olsa düşecek, yerine yenisi gelecek’’ düşüncesinden uzak bir şekilde mutlak tedavisi yapılmalıdır. Çünkü mevcut dişler ilk çıkma sırasından başlayarak 11-12 yaş civarına dek değişecektir. Yani 6 aydan başlayıp 11-12 yaşa kadar ağızda kalan dişlerimiz var. O nedenle bunlar olabilecek en iyi haliyle muhafaza edilmeli.

Dişlerde görülen lekeler,  çürükler dışında diş hekimine en sık başvuru nedenlerinden biridir. Bunlar tebeşir renginde olan ve kalsiyum eksikliğini gösterebilen lekeler, fazla flor alımına bağlı beyaz nokta şeklinde lekeler, siyah nokta şeklinde çürüğe bağlı lekeler ve bazı ilaçların (örneğin demir preparatları gibi) dişleri boyamasıyla ortaya çıkan lekelerdir. Bu tarz görüntüler oluştuysa yine bir diş hekiminin görüşünün alınması uygun olur.